In de jaren zeventig is er een onderzoek gehouden over groepsgedrag. En het klinkt misschien raar maar ze hebben hiervoor apen genomen, omdat deze instinctief hetzelfde zouden doen als wij mensen.
Het onderzoek ging als volgt. 5 apen werden in een ruimte gestopt, met daarin een tafel en aan een touwtje waar ze niet bij konden een banaan. De apen hadden al snel door dat ze de tafel moesten gebruiken om bij de banaan te komen. Met vereende krachten sleepten ze de tafel onder de banaan en een aap stapte er dapper op om de banaan van het touw te halen. Maar op het moment dat de aap bij de banaan kwam, spoot er uit een aantal slangen zeer koud water als een soort van “straf”. De aap schrok zich te pletter en de rest van de apen schrokken met hem mee. Een andere aap probeerde het, maar wederom kregen ze een nat en vooral koud pak. Na een aantal pogingen gaven de apen het op, uit angst voor het natte pak.
Na een week werd er een aap gewisseld voor een nieuwe aap en werden ook de sensoren losgekoppeld die automatisch de tuinslangen aan zet. De nieuwe aap kijkt de ruimte eens rondt en ziet de banaan boven de tafel hangen. Nieuw als hij is stapt hij na enige aarzeling op de tafel, maar voordat hij de banaan kan grijpen, komen de 4 andere apen in actie en trappen hem hardhandig van de tafel af, om zo te voorkomen dat ze weer een nat pakken zouden krijgen. Dit gaat even door en ook de nieuwe aap probeert niet meer de banaan te pakken, die nu dus niet meer beveiligd is om het zo maar even te noemen. De week erop gebeurt precies hetzelfde. Een nieuwe aap wordt ingewisseld voor een oude aap en ook hij probeert de banaan te grijpen. De andere 4 apen, inclusief de aap die de week ervoor gewisseld is, grijpen hem meteen en maken hardhandig kenbaar dat hij niet aan de banaan mag komen. De aap die de week ervoor gewisseld is, heeft nooit een nat pak gehad, maar hij weet niet beter.
De drie weken erop wordt er elke keer een aap gewisseld, en elke keer herhaald het ritueel zich en aan het einde van week 6 zitten er 5 apen in de ruimte die onder geen voorwaarde aan de banaan durven te komen, maar werkelijk geen idee hebben waarom ze dat eigenlijk niet zouden mogen. Maar omdat ze elke keer hardhandig van de tafel afgeschopt zijn, doen ze geen enkele poging meer om de banaan te pakken.
Dit experiment wordt veelal gebruikt als les materiaal voor studenten die groepsgedrag bestuderen. En als je het zo bekijkt, misschien doen wij wel vaker dingen die we doen omdat het ons verteld is, of omdat de rest het ook doet terwijl we eigenlijk geen enkel idee hebben waarom we het doen.
En misschien is het ook eens verstandig om met zijn allen soms eens na te denken over de dingen die we doen en waarom we ze doen. Misschien als we met zijn allen gewoon eens iets vaker nadenken, word het allemaal wat leuker met elkander. Misschien als we ons soms wat vaker de vragen stellen “Waarom doe ik dit”?, ” Waarom wil ik dit doen?” en “Wil ik dit wel?” kom je wellicht tot meer begrip voor anderen. Ik heb geen idee of het werkt, maar ik hoop dat zoiets kan lukken.
Dus beste lezers, doe eens mee. Vraag je eens wat meer af over hoe dingen gaan, en wellicht steek je er nog eens iets van op ook……
Cruijfie is boos. Hij zit op de rand van de zandbak, met zijn handen onder zijn hoofd, en met zijn ellebogen op zijn knietjes. Cruijfie denkt na over vorig jaar. Vorig jaar was Cruijfie nog de beste zandtaartjes bakker van de zandbak uit de buurt. Sterker nog Cruijfie was zo goed erin, dat andere zandbakken uit de stad speciaal aan Cruijfie hadden gevraagd of hij bij hun zandtaartjes wilde komen bakken. Als Cruijfie bezig was met bakken, klapten en juichten alle passerende mensen omdat ze het zo mooi vonden, wat hij bakte. Na een tijdje werd er zelfs aan Cruijfie gevraagd of hij de andere kinderen in een zandbak wilde vertellen hoe ze het beste zandtaartjes moesten bakken, zodat ze met de jaarlijkse zandbak taartjes wedstrijd in de stad, de eerste prijs konden winnen.
Een paar weken geleden vroegen de kinderen van de zandbak waar Cruijfie alles voor het eerst leerde, of Cruijfie hen wilde helpen om nog betere zandtaartjes te maken zodat ze de beste uit de buurt zouden worden. Cruijfie was natuurlijk heel blij dat hij dat mocht doen, maar hij had het ook druk in de andere zandbak, dus ging hij 1 dag in de week naar zijn oude zandbak om daar te helpen. Hij zou samen met 4 andere zandbak vriendjes alle jongere kinderen gaan helpen, om nog beter te worden. Nu wilde hij de kinderen alles leren over zandtaartjes bakken, maar er moest ook iemand zijn die tijdens de andere dagen dat Cruijfie er niet was toezicht had op alle andere zandbak vriendjes, en daarom had Cruijfie tot twee keer toe geprobeerd om Tjeutje de leiding te geven, maar de andere 4 vriendjes met wie hij vaak speelde vonden Tjeutje niet aardig, dus mocht hij niet meedoen. Daar was Cruijfie best een beetje verdrietig van geworden, en een week lang wist hij ook niet zo goed meer wat hij moest doen. Een van zijn zandbak vriendjes hadden Marcotje voorgesteld als opper taartjes bakker, maar dat vondt Cruijfie niet zo goed. Die was nog wat jong, en door geroddel in de buurt werd ook Marcotje niet de opper taartjes bakker.
En nu is Cruijfie boos. Want zijn vier zandbak vriendjes hebben hem een lelijke poets gebakken. Ze hebben op een dag dat Cruijfie er niet was, een gesprek gehad met Louitje, en hem voorgesteld als opper zandtaartjes bakker van zandbak. Louitje denkt Cruijfie, pffff die kon vroeger niet eens zo goed zandtaartjes bakken, en Cruijfie en Louitje hebben lang ruzie gehad. Cruijfie wil dan ook helemaal niet meer met Louitje praten, zo boos is hij. Maar hij is nog bozer over zijn vier zandfriendjes. Hoe kunnen ze. Sommige heeft hij zelfs taartjes leren bakken, en nu veraden ze hem met Louitje.
Maar Crujifie geeft niet op. Hij heeft de trainers van de jonge zandtaartenbakkers gevraagd om hem te steunen. Dat vonden ze goed, en nu komen ze hem zo opzoeken op de rand van de zandbak. Cruijfie kijkt op, en ziet de grote jongens aan komen lopen die alles weten over het leiden van een zandbak. Hij grijnst. Of het nou goed zal gaan met de zandbak of niet, hij zal zijn gelijk krijgen. Ik krijg ze wel denkt Cruijfie. Hij staat op en loopt de grote jongens tegemoet.
Ik zal wel weer de enige zijn die hier weer over nadenkt. En ik snap dat als je dit leest dat je denkt, wat een rare jongen. Maar mensen, de vraag van deze week is toch echt. Waarom is er toch zoveel rond in deze wereld. Rond hoor ik je nu denken, ja rond ja. Weet je wel de vorm, het cirkeltje, de bol oftewel rond.
Want rond is helemaal niet handig, integendeel het is zelfs ronduit irritant soms. En toch maken ze alles rond. Ik noem maar even wat voorwerpen op hoor. Ronde glazen, ronde batterijen, ronde pennen, ronde bekers, ronde flesjes, ronde kaarsen, ronde aanstekers, ronde kokertjes, ronde lampen, ronde flessen, ronde pennen, ronde aanstekers moet ik nog doorgaan? Maar waarom is mijn vraag. Het kan alleen maar wegrollen, op onmogelijke plekken waar je dan net niet bij kan (batterijen). Of als je iets omstoot dat het dan over tafel rolt en de inhoudt meer verspreidt dan dat het zou gebeuren als het vierkant zou zijn geweest, oftwel een glas dus. En zo kan ik nog wel even voorgaan.
En nu denk je waar maak je je druk om. Tja daar ben ik nou eenmaal goed in. Ik ga dan denken waarom mensen dat nog steeds doen. Kijk een wiel, of een bal of misschien zelfs een wijnglas kan ik nog wel snappen. De een laat het karretje makkelijk bewegen, de ander zorgt voor vertier en de derde zou de aroma van de wijn ten goede komen. Maar waaorm niet gewoon een vierkante pen. Die rolt niet van tafel als je tafel niet even recht genoeg staat. Of een glas. Waarom zouden glazen nog rond moeten zijn. Het pakt niet lekkerder vast dan een vierkant of achthoekig glas. Sterker nog zo’n niet rond glas pakt tijdens het afwassen, of als je natte handen hebt omdat je weer hebt gemorst makkelijker vast en glipt ook niet uit je vingers.
Dus de vraag blijft waarom. Nou ik ben even op het internet gaan snuffelen en natuurlijk kom je verhalen tegen dat ronde glazen bijvoorbeeld sterker zijn. Is dat het, het is sterker omdat het glas de spanning beter aan kan. Kom op tegenwoordig kunnen we zoveel en dan niet glazen ontwerpen die dat niet aan zouden kunnen. Over pennen las ik, omdat het makkelijker en natuurlijk vasthoudt. Maar als ik me het goed herinner zijn er pennen in omloop die ergonomisch perfect zijn en niet rond zijn, dus rollen ze ook niet van je tafel af. En ja zo eentje heb ik er natuurlijk meteen gekocht. En zo kan ik nog wel even doorgaan.
Maar dat doe ik niet. Ik kan alleen maar concluderen dat het gewoon gewoonte is. Of misschien zelfs mode. Of misschien zelfs omdat we niet beter weten. Maar ik vraag het jullie. Ben ik nou echt werkelijk de enige die rond nou niet handig vindt met de meeste alledaagse dingen?
Ik snap het niet. Heb er nu al een paar dagen flink over nagedacht (je moet toch wat met je tijd) maar ik snap het niet. Ik heb altijd geleerd dat het tegenovergestelde van goed, slecht is. Een woord in het midden bestaat niet, heb ik geleerd. En ook op het internet heb ik niet zoiets gevonden. Het is dus blijkbaar zwart tegen wit, jing tegen jang, goed tegen slecht.
Maar dat geld dus blijkbaar niet voor wat je altijd ziet in de vele, en in mijn ogen te veel, talentenjachten die je op tv tegenkomt. Het is vaak, het was niet goed, of niet slecht maar goed was het ook niet. Maar dan spreken ze zichzelf toch tegen? Want niet goed is toch gewoon slecht, en niet slecht is toch gewoon goed? Dus hoe kan het dan sommige deelnemers met niet slecht, doorgaan en andere met niet goed naar huis moeten. Daar wordt je toch gewoon knetter van of ben ik nou gek.
Ook de zin, je was helaas niet goed genoeg. Is dus gewoon slecht. En uberhaupt niet goed genoeg voor wat. Want er is blijkbaar een onzichtbare grens, waar heel veel kandidaten niet goed genoeg voor zijn oftewel te slecht. Ook zo’n uitspraak, bedenk ik me nu dat eigenlijk niet kan. Te slecht. Slecht is toch slecht, en te slecht is toch dan niet slechter dan slecht. Alhoewel ook dat vaak gebruikt wordt, slechter dan slecht aaahhhhhhhh, begin nu door te draaien.
Is het dan alleen maar om de pijn te verzachten? Is het dan alleen maar om die onzichtbare standaard hoog te houden? Zeker met zang programma’s snap ik het niet altijd. Want zelfs voor een leek als ik is het overduidelijk of iemand kan zingen of niet. Het is of vals, of op toon (of wat de term dan ook mag zijn). En daarna tja, volgens mij roepen ze af en toe maar wat. Met de adlips, en de tremmelo’s en de technische vaardigheden van een persoon. Iemand die toon kan houden, kan toch gewoon zingen? Waarom zijn ze dan blijkbaar te slecht om door te gaan.
En het antwoord daarop is heel simpel, het is de onzichtbare lat waaraan iedereen gemeten wordt. De lat waarvan niemand weet hoelang die is, maar waaraan wel verschillende maten worden gemeten. Niemand is dus of goed of slecht. Maar velen zijn of niet goed genoeg, of zeker niet slecht. Maar zou het niet gewoon duidelijker zijn als we gewoon goed of slecht hanteren? Ja je bent goed en we willen je hebben. Nee je bent slecht, en je mag naar huis. Maar als ik dat dan zo lees, is het misschien wat hard om te zeggen, maar het is wel waar. Want het is overduidelijk dat bij goede deelnemers er niet gekeken of ze kunnen zingen, maar of ze de onzichtbare, onbekende en door de jury ingegeven lat gehaald wordt. En volgens mij is die lat afhankelijk van de gemutstheid van de leden van jury.
Dus de deelnemers die net niet door zijn kop en onthou je kan gewoon zingen. Of zoals Barry Stevens jaren in een zangprogramma zei, ” Vooral doorgaan”.
